Laatste nieuws

Behoud van het oude wordt belangrijker dan het bouwen van het nieuwe

Alle columns / Matthijs van Dijk / 25 november 2017

Iedereen die in Italië op vakantie is geweest moet wel een beetje als katholiek zijn thuis gekomen. Onbewust ben je door de blootstelling aan al die Bijbelse schilderijen, beelden en kerken in het katholicisme gaan geloven. Volgens Carl Jung wordt ons gemeenschappelijke onbewust-zijn door archetypen gevormd. Dus het is niet gek dat je dat dan zo maar kan overkomen na het zien van zoveel Madonna’s en Christussen. Of het tegenovergestelde is gebeurd: je bent je bewust gaan verzetten tegen al dat ‘lijden’. Er lijkt geen tussenweg mogelijk.

Ik was deze zomer voor de tweede keer op vakantie in Sicilië, het eiland van kleine middeleeuwse stadjes overladen met katholieke kerken, maar ook Griekse tempels. Of eigenlijk meer tempel-ruïnes, schroothopen van losse tempelonderdelen, verspreid op de grond waar ze ooit stonden. Dat voelt echt als de kerkhoven van oude auto’s zoals bij Châtillon in de Ardennen of zoals de ‘verzamelingen’ van Roger Baillon en Gérard Gombert. De beelden van een rijtje met bomen vergroeide A110’s laten mij niet meer los.

Sommige van de tempels in Sicilië zijn in de vorige eeuw weer op hun pootjes gezet. En of je er nu in gelooft of niet, al die klassieke en middeleeuwse schoonheid is natuurlijk het tastbare bewijs van ooit zeer succesvolle samenlevingen. En daaruit zijn symbolen van succes geboren. In het Verenigd Koninkrijk ging de economie vanaf 1921 bergafwaarts, tien jaar eerder dan de VS. Crisis! Waar kan men zich dan aan vasthouden? Aan symbolen die succes representeren. Vanaf de eerste Rolls-Royces in 1906 was de nu zo beroemde grille niet meer dan een klassieke, rechthoekige, zwarte radiator met een glimmende, driehoekige bovenkant. Vanaf 1925 veranderde deze naar de Pantheon Grille met de driehoekige bovenkant en glimmende verticale spijlen. Een letterlijke kopie van de façade van het Pantheon in Rome. Ik zou het trouwens de ‘Parthenon Grille’ noemen, de Griekse oermoeder aller tempels. De Romeinen omarmden namelijk alles uit het verleden dat al goed was. Het lijkt dus geen toeval dat Rolls-Royce zich midden jaren ’20 wilde identificeerde met het succes van de klassieke Griekse samenleving. Om dat kracht bij te zetten bleef de Flying Lady, die sinds 1911 de RR’s sierde, behouden. De Flying Lady is geen Spirit of Ecstasy, maar de godin van de overwinning, een kopie van één van de grootste Griekse meesterwerken, de Nikè van Samothrace.

Een Griekse tempel als grille? Eigenlijk heel raar, maar als je het ziet heel vanzelfsprekend. Het symbool van de tempel is pregnanter geworden dan de esthetiek van de façade zelf en representeert niet alleen het succes maar ook de onderliggende, klassieke Griekse waarden. Intelligentie, heerlijkheid, gastvrijheid en loyaliteit zijn natuurlijk prachtig als identiteit voor het oude RR. En een mogelijk tegengif voor de Britse neergang destijds. Eigenlijk veel gelaagder ook dan het Sophisticated Luxury in Perfection van het RR van vandaag.

Beyoncé uit Trump-land liet zichzelf fotograferen met haar pasgeboren tweeling. De foto’s wekten de schijn op zij zichzelf wilde presenteren als heilige maagd Maria, inclusief de blauwe mantel om haar schouders. Blauw was een koninklijke kleur in het oude Byzantium, maar het is ook de kleur van de zee en de hemel. Omdat Maria zowel ‘voorbeeld’ als ‘moeder’ is, is ze zowel goddelijk (hemel) als aards (water). De blauwe mantel betekent dus dat Maria de koningin van de hemel en van de aarde is: trouw, toegewijd, nederig en puur.

Dat zijn eigenschappen waarmee iedereen zich wel mee zou willen vereenzelvigen. Schijn bedriegt niet. Dat is de wereld van nu, als je de mogelijkheden hebt, is er geen enkele gêne om je als Maria uit te geven. En ja, ‘Maria’ zou een goed tegengif zijn voor Trump. Of Beyoncé ook echt verlicht is? Schijn bedriegt wel. De namen van haar tweeling werden meteen als trademark gedeponeerd en gaan als merk gebruikt worden in de babyindustrie, voor spenen en kinderwagens.

Ons geheugen kan echter een verraderlijke valkuil zijn. Als ‘verhalenvertellers van ons eigen leven’ hebben we de eigenschap de werkelijkheid zo om te buigen dat hij voor onze eigen legitimatie het beste is. Goede of slechte verhalen. Was die Alfetta wel zo goed? Was die Rover SD1 wel zo slecht? De grote grap is natuurlijk dat de goede verhalen ons behoorlijk vast zetten. In plaats van naar op zoek te gaan naar iets nieuws, vallen we terug naar dat wat eerder voor ons succesvol was, dat geeft ons vertrouwen aan ons terug. Als het uit is met je liefde, ga je voordat je het weet checken op Facebook of oude vlammen weer beschikbaar zijn. Het verleden is zekerder dan de toekomst. Het behoud van het oude is belangrijker dan het bouwen van het nieuwe.

De klassieker markt is ontploft. Iedereen wil weer zijn of haar succes van vroeger herbeleven. Whatever that may be. Een ton in euro’s is bijna niks meer voor een leuk klassiek karretje. Velen van de middeleeuwse kerken in Sicilië zijn door geldgebrek niet meer te onderhouden, en storten van ellende bijna in elkaar. Ze worden krampachtig door armoedzaaiers overeind gehouden.‘We sit starving amidst our gold’, luidt de titel van een prachtige wandschildering van Jeremy Deller. Dat is het precies: het behoud van het oude kan je uiteindelijk de kop kosten.

Maar het verleden kan je ook redden. De auto-industrie in Italië was 10 jaar geleden de weg behoorlijk kwijt. De feestelijkheden rondom de herintroductie van de Fiat 500, precies op de dag dat de oude 500 vijftig jaar oud werd, waren groots, net zoals de opening-ceremonie van een Olympische spelen. Het was een fantastische show op de Po. Heel Turijn was uitgelopen. De redding is daar, de verlossing is nabij.

MATTHIJS VAN DIJK
Matthijs van Dijk is professor Applied Design aan de TU Delft, professor  Strategic Design aan de NTNU in Noorwegen en is directeur van het consultancybureau Reframing Studio in Amsterdam, zusterbedrijf van Gran Studio in Turijn. Hij heeft ondermeer een Rover P6 en een 3500 Vitesse, een Alpine Renault A310 V6 en een Voxan Café Racer.


Print Friendly, PDF & Email




Ton Roks

Ton Roks werkte meer dan 25 jaar voor het blad Autovisie, waarvan een groot deel als hoofdredacteur. In november 2012 vervulde hij een lang gekoesterde wens, hij begon een eigen autoblad: Octane, met een hoofdrol voor de klassieke auto – en een gezonde belangstelling voor interessante nieuwe auto’s.





Vorig bericht

Een lekkere rit met mooie wegen en geweldig gezelschap

Volgend bericht

Ik verwacht dat Porsche toekomstige concurrent Tesla gemakkelijk gaat verslaan




Uitgelicht

Een lekkere rit met mooie wegen en geweldig gezelschap

Het is weer zomertijd, het ideale moment om de bolide van stal te halen en te gaan toeren. Dat is precies wat ik gedaan...

25 November 2017

Webdevelopment