Laatste nieuws

Een metafoor voor doelloos en stuurloos zijn

Alle columns / Matthijs van Dijk / 15 september 2017

Rechtvaardigheid, ik blijf daar heel gevoelig voor. Waar dat vandaan komt? Geen idee. Maakt dat een beter mens van je? Nee, dat wil ik daar niet mee zeggen. Maar het betekent wel vaak dat je opkomt voor een ander, of een ander ‘iets’, op basis van een ‘recht’ dat die ander kan claimen. Een recht dat ik niet zelf bedacht heb maar wij als samenleving als geheel.

Wel eens goed naar vergelijkingstests gekeken tussen auto’s? Twee voorbeelden van al weer een paar maanden geleden uit het Engels autotijdschrift CAR. Een test tussen een Audi R8 V10 Plus, Jaguar F-Type SVR, Nissan GT-R Recaro en Porsche 911 Turbo S. Wie was de winnaar? De Audi. Een verrassing? Als je de prijzen van de testauto’s op een rijtje ze, allemaal in ponden: 149.645, 132.790, 83.745 en 147.261. Dus eigenlijk niet. Over de GT-R: ‘In a race I’d beat…. The Jag, but that’s all. The other two are gone….’. Dat is alles? De Nissan rijdt rondjes om een auto die een kleine 50.000 pond duurder is.

In hetzelfde nummer werden de Peugeot 3008 2.0 Blue HDi 180 GT, de Seat Ateca Xcellence 2.0 TDI 4Drive 150 en de Renault Scenic Dynamique S Nav dCi 110 getest. God damned, alleen al die type-aanduidingen. De prijzen? In ponden: 32.995, 27.245 en 25.455. De winnaar? De Peugeot. De Scenic werd nummer 2. ‘What the Scenic looses in dynamic ability it claws back in practical application…, …it’s also superb value for money’. ‘But that 3008 just sparkles that bit more’. Tja, een verschil van 7.540 pond tussen de nummer 1 en 2, en 178 tegen 108 pk. Vind je het gek dat de één net iets meer ‘sparkled’ is dan de ander? Waarom niet de grotere motorvariant van de Scenic in de test?

Daar is het dan toch helemaal mis gegaan? Vergelijk gaat toch in eerste instantie om vergelijk vanuit eenzelfde referentie. En ‘prijs’ is toch die referentie? Dat hadden we toch met z’n allen bedacht, dat geld een neutraal uitruilmiddel is voor ‘waarde’? En dat je daar je claims op baseert? En dat je vervolgens kijkt hoeveel waarde je krijgt voor de hoeveelheid geld en niet andersom? Anders gaat elk vergelijk toch mank? En value for money is dan niet meer dan een conclusie in relatie tot de anderen in dezelfde prijscategorie. ‘Jeez, remember when this was all fields and you could buy a new GT-R for 60k’. Dan vraag je je toch echt af wat deze fool wil. Waarom bashed hij de Jaguar niet tot aan de grond gelijk? Of de GT-R vergelijken met een 911 Carrera S met dezelfde prijs? Dat zou het enig rechtvaardige zijn. ‘Alles van waarde is weerloos’, Lucebert schreef het al. De mantra van onze huidige samenleving.

Eens in de vijf jaar wordt in Kassel, Duitsland de Documenta georganiseerd, ’s werelds grootste expositie van hedendaagse kunst. Als wiedergutmachung wilde Duitsland zijn goede kant laten zien, iets positiefs na al die destructie. Dit kleine provinciestadje midden in het land verandert elke vijf jaar voor 100 dagen in een groot museum. Het kost dagen voor een bezoeker om dat een beetje te doorgronden. De hoofdcurator van deze in juni geopende 14e editie, de Pool Adam Szymczyk, wilde weer ruimte bieden aan de (onbekende) kunstenaar zelf, en niet aan de machtsinstituten, de vermogende galerieën, de bekende kunstenaars. Over rechtvaardigheid gesproken. Daarom was er eerder dit jaar ook een Documenta Athene georganiseerd, als pre-expositie van de Documenta Kassel. De Grieken hebben daar ook recht op.

Ik was bij de opening in Kassel. Ik heb er vijf dagen lang rondgedoold. Ik was er niet naar op zoek maar het begon me daar op te vallen hoe auto’s verweven zijn met hedendaagse kunst. En hoe kunstenaars er mee omgaan. Niet als kritiek. Zo is er de fotoserie (Documentation of the Automobile Event, 1968), van de Amerikaanse choreografe Anna Halprin. Een danser ligt languit over het voorspatbord van een Triumph TR3, een been door de open motorkap, zijn voet steunend op het kleppendeksel. Een andere danser probeert zijn positie te behouden al liggend op de voorbumper van een kever. Ik kwam ook terecht in ‘The Ship’, niets meer dan een gewone stadsbus waarvan de thermopane ruiten aan de zij -en de achterkant van de bus voor de helft gevuld waren met een lichtblauwe vloeistof. Deze bus rijdt zijn normale rondjes door Kassel. Tijdens de rit, vanuit de bus naar buiten kijkend lijkt het door de golvende vloeistof in de ruiten of de bus voor de helft onder water rijdt. De kunstenaar Pavel Brăila zei grappend: ‘Ik wil mensen laten inzien dat we als samenleving aan het zinken zijn’. Het werk is een hommage aan het schilderij Ship of Fools van Jeroen Bosch uit 1491. Het schip is een metafoor voor het doelloos en stuurloos zijn van de samenleving, geleid door de allerdomsten. Whats new?

De Noorse kunstenaar Joar Nango reed met zijn bestelbus van de Documenta Athene naar die van Kassel. Zijn utopia is een nomade te zijn binnen een distopia. ‘Improvisation is key: continually creating things anew from the scraps and refuse of dominant society is a necessity and the very means of survival’. Ghost in the Shell gezien? De film gebaseerd op een Japanse Manga met Scarlett Johansson in de hoofdrol? Hetzelfde thema, gaat ook over een samenleving op drift, maar dan in de toekomst. De auto’s waarin ze in de film rijden zijn gerestylde Lotussen. Oude lotussen, een oude Esprit en Eclat (of een Elite Coupe, daar wil ik vanaf zijn). Oude Lotussen destijds uitgekotst door de dominante samenleving. Zou dit een opening kunnen zijn naar ‘een nieuwe wereld’ binnen een samenleving die er aan onderdoor gaat, een nieuwe wereld waarin er eindelijk rechtvaardigheid is voor de dingen die er wel degelijk toe deden?

MATTHIJS VAN DIJK
Matthijs van Dijk is professor Applied Design aan de TU Delft, professor  Strategic Design aan de NTNU in Noorwegen en is directeur van het consultancybureau Reframing Studio in Amsterdam, zusterbedrijf van Gran Studio in Turijn. Hij heeft ondermeer een Rover P6 en een 3500 Vitesse, een Alpine Renault A310 V6 en een Voxan Café Racer.


Print Friendly, PDF & Email




Ton Roks
Ton Roks werkte meer dan 25 jaar voor het blad Autovisie, waarvan een groot deel als hoofdredacteur. In november 2012 vervulde hij een lang gekoesterde wens, hij begon een eigen autoblad: Octane, met een hoofdrol voor de klassieke auto – en een gezonde belangstelling voor interessante nieuwe auto’s.




Vorig bericht

Een rapper van weinig woorden

Volgend bericht

Antwerp Concours: hoge kwaliteit




Uitgelicht

Een rapper van weinig woorden

Soms doe je weleens iets waarvan je jezelf nadien wat je bezield heeft. Dat had ik na de introductie van de Mercedes SLR McLaren...

15 September 2017

Webdevelopment