Laatste nieuws

Horloges en hun onderhoud

Chrono / 7 april 2017

Voor een horlogetechnicus is het verbazingwekkend dat eigenaren van mechanische horloges soms niet of nauwelijks beseffen dat deze net zo zeer onderhoud behoeven als hun auto’s.

Sinds het bestaan van deze rubriek in Octane stellen lezers en klanten van de Amsterdam Watch Company daar geregeld vragen over. Vandaar dat het hoe en waarom van horloge-onderhoud deze keer het hoofdonderwerp is.

Niet alleen mechanische horloges moeten regelmatig een onderhoudsbeurt hebben, maar ook kwartshorloges die deels mechanisch zijn. Dat auto’s regelmatig onderhoud nodig hebben is een volkomen ingeburgerd gegeven. Nu zijn in de loop der jaren de onderhoudstermijnen flink opgerekt, maar wie verstandig is, blijft de grote en kleine beurt desondanks serieus nemen.

De adviezen verschillen per horlogefabrikant, maar zo eenmaal in de vijf à zes jaar is een grondige onderhoudsbeurt zeer verstandig. Natuurlijk maakt het uit in welke omstandigheden een horloge gedragen is. Wie veelvuldig in warme gebieden verkeert, realiseert zich wellicht niet hoe ongelooflijk heet het achter het glas van uw horloge kan worden. De horlogekast is ook nog eens (hoop ik voor u) hermetisch gesloten, dus de warme lucht kan nergens heen. Stel dat u, na een behoorlijke tijd in de zon te hebben gezeten met uw horloge om de pols, besluit het zwembad in te duiken: dan koelt behalve uzelf, ook uw horloge in zeer korte tijd enorm af. Dee hete lucht aan de binnenkant van de kast koelt ook snel af. De maatvoering van diverse onderdelen zoals kast, glas en pakkingen in bijvoorbeeld de kroon en onder het deksel, zullen daardoor veranderen. De afkoelende lucht in de horlogekast ‘krimpt’, wat een zuigende werking met zich meebrengt waardoor vocht zou kunne binnendringen, zeker als de rubberen pakkingen in het horloge na jaren een deel van hun originele afdichtvermogen hebben verloren.

De meeste draaiende onderdelen in een horloge zijn voorzien van een lagering waarin zich een kleine hoeveelheid olie in het capillair tussen as(je) en lager bevindt. Na jaren een goede smering te hebben verzorgd, zal deze olie, zeker in de hiervoor geschetste omstandigheden, in kwaliteit terug lopen. Sterker, soms is er sprake van een soort verhardingsproces. Dat kan zodanige vormen aannemen dat de as niet meer soepel in het lager draait. Gevolg: het horloge stopt.  Als eigenaar van een kostbaar horloge, al dan niet aangevuld met een hoge emotionele waarde, moet je dit soort verschijnselen ver voor zien te blijven.

Veel fabrikanten schrijven tegenwoordig aan de serviceadressen voor hoe onderhoud moet worden uitgevoerd. Dat moet dan natuurlijk gebeuren op erkende serviceadressen waar horlogetechnici werken die een gedegen opleiding hebben genoten, eventueel aangevuld met een geregelde bijscholing bij de fabrikant(en) zelf.

Een onderdeel van die voorgeschreven onderhoudsbeurten is het perfect schoonmaken van alle onderdelen van het uurwerk en het weer voorzien van de juiste smering. Ook worden onderdelen vervangen die op basis van ervaringsgegevens vervangen moeten worden. U denkt toch niet dat de opwindveer van een horloge gedurende z’n gehele ‘loopbaan’ dezelfde spankracht houdt? Om nog maar niet te spreken over een veer in een automatisch horloge die zich zelf een heel klein beetje ‘ontspant’ na volledig te zijn opgewonden. Dan is er enige slip tussen de zogenaamde veerton (waar de veer in zit) en de veer zelf. De smering tussen veer en veerton luistert zeer nauw. Te vroeg ‘slippen’ betekent te weinig aandrijfkracht, te laat ‘slippen’ te veel aandrijfkracht. Dat laatste kan een ernstig voorlopen veroorzaken of zelfs schade aan andere onderdelen berokkenen.

Ook het vervangen van het glas behoort tot de voorschriften voor een onderhoudsbeurt, evenals nieuwe pakkingen voor de afdichtingen en een nieuwe kroon.

Dat dit allemaal tijdrovende activiteiten zijn spreekt voor zich. De uurtarieven voor vakmensen, de BTW, verzendkosten etc. zijn er de oorzaak van dat zo’n onderhoudsbeurt een kostbare aangelegenheid lijkt, maar daar krijg je veel voor terug.

Een lezer vroeg onlangs het volgende: ik wissel dikwijls om de maand van (mechanisch) horloge, als ik het dan opwind, komt er geen einde aan, hoe komt dat? Nu, er is niets met dat (automatische) horloge. Het is bovendien helemaal niet nodig om het ‘eindeloos’ te blijven opwinden. Sterker, het is zelfs af te raden. Allemaal onnodige belasting en dus slijtage van om te beginnen de (opwind)kroon en de onderdelen van het automatische opwindsysteem. Het eindeloos opwinden kan omdat er een zogenaamde slipveer in zit. Die ‘slipt’ als de maximale veerspanning bereikt is. Advies: wind het horloge slechts een paar slagen op en laat het automatische opwindsysteem de rest doen.

Andere vraag: niet elke maand heeft 31 dagen, wanneer moet ik de datum verstellen? Antwoord: aan het einde van een kortere maanden, moet je je de datum ‘doordraaien’. Die dat niet door het alsmaar doordraaien van de wijzers! Heel veel horloges hebben de mogelijkheid de datum veel handiger te verzetten, de kroon heeft dan drie standen. Geheel uitgetrokken: wijzers verstellen. Geheel ingedrukt: handopwinding. Tussenstand: draai de kroon om de datum te laten verspringen. Soms moet de kroon daarvoor andersom verdraaid worden. Doe dit overigens nooit tussen 21.00 uur en 24.00 uur. Het datummechanisme is dan al bezig de datum te verzetten en een handmatige ingreep kan dan veel schade berokkenen. Meer vragen? In onze winkel zijn we altijd bereid u uitvoerig te woord te staan.

Roel van den Haak is gespecialiseerd in vintage horloges en heeft een winkel in de Amsterdamse Reestraat (www.amsterdamwatchcompany.nl). Hij is tevens dealer van de fabrikanten Dornblüth, Christiaan van der Klaauw en Roland Oostwegel.

 


Print Friendly, PDF & Email




redactie Octane

Octane is een licentie van de gelijknamige Britse titel, maar streeft naar zo veel mogelijk eigen inhoud, met Nederlandse en Belgische liefhebbers en hun auto’s in de hoofdrol. Van de redactie maken deel uit Wil van Lierop (eindredactie), Carl de Vaal (art-director) en Ton Roks (hoofdredacteur).





Vorig bericht

Maak van je Jumper een HY

Volgend bericht

Boekbespreking: Porsche 356 in Nederland




Uitgelicht

Maak van je Jumper een HY

Wacht je ook al zo lang op de wedergeboorte van Citroën’s HY bus? Wie weet, gebeurt het ooit nog dat het ijzersterke...

5 April 2017

Webdevelopment