Laatste nieuws

Kraantje Lek, oorspronkelijk hoogst illegaal

Alle nieuwsberichten / Alle reportages / 27 maart 2018

Een beroemde rit uit een ver verleden beleefde een wedergeboorte, geheel in sfeer van de man die hem tweemaal won: Maus Gatsonides.

Een historische plaats in de buurt van Zandvoort, dat Kraantje Lek. Deze pleisterplaats in de duinen heeft een bijzondere historie. De witte herberg bestaat al vier eeuwen en de oudste stenen kunnen mooie verhalen vertellen. Zandvoortse vissers trokken er langs met manden vis op weg naar Haarlem, het leger van de Bataafse republiek is Kraantje Lek gepasseerd evenals het regiment jagers van de koninklijke garde van het koninkrijk Holland. En Frans Hals schilderde in de ‘Jagtcamer’ het portret ‘Jonker Ramp en zijn Matres’. Naast schilders hebben ook schrijvers als Godfried Bomans, Frederik van Eeden en Nicolaas Beets dit etablissement gefrequenteerd. En natuurlijk automobilisten. Snelle automobilisten……

Voor avonturier, uitvinder, snelheidsduivel, allround rallyrijder, coureur, autobouwer en levenskunstenaar Maus Gatsonides was Kraantje Lek geen onbekende. Sterker nog, hij gebruikte de wegen in de buurt om zijn auto’s te testen. De wegen zullen in de jaren ’50 een stuk rustiger zijn geweest en moeten op snelheid heel wat uitdagingen hebben geboden voor Gatsonides – en ze zijn ook een bron van inspiratie geweest voor een rally in de buurt.

Als hommage aan het oorspronkelijke snelheidselement hadden de organisatoren voor de begeleiding een politie Porsche ingezet

De oorspronkelijke versie van de ‘Kraantje Lek Rit’ was hoogst illegaal. Straatraces waren ook in de jaren ’30 van de vorige eeuw al verboden en dus ook deze snelheidsrally. Dit soort rally’s, zo vertelt zijn zoon Tom Gatsonides, waren eigenlijk het product van de autovriendenclub rond Haarlem. Paul Erens, Lex Beels en Carol Schade zijn de Kraantje Lek rally begonnen. Maus Gatsonides reed mee met een rammelende Hillman of zijn oude Ford V8, de auto’s vielen bijkans uit elkaar. Gezien de snelle automobielen van zijn tegenstrevers was hij kansloos, maar Gatsonides maakte een slimme schatting van de plek van de drie controle posten. Hij reed vervolgens via de kortste weg daarnaartoe en meldde zich overal als eerste. Tot de stomme verbazing natuurlijk van de mensen bij de controleposten. Het regelement liet deze handelswijze van Gatsonides echter toe, dus won hij op deze manier twee keer op rij de Kraantje Lek.

In de middag was de temperatuur boven nul, dus deed Tom Gatsonides de cap even af voor de fotograaf

De organisatoren hadden daarvan iets geleerd en vroegen Gatsonides de derde versie van de Kraantje Lek Rit te organiseren. Dat deed hij. Met meer controleposten (een stuk of 10) en verder met echte Maus ingrediënten: lange stukken voor stevig tempo, scherpe bochten voor het sportieve element en zo hier en daar ‘grapjes’ in de route. En natuurlijk een begin en eindpunt met voldoende spiritualiën. De routes van toen voerden voornamelijk over onverharde wegen door Kennemerland.  Dat maakte de ritten tot echte uitdagingen, de wegcondities vroegen geregeld improvisatietalent. En in improviseren was Maus Gatsonides een kei. En na de rally? Dan werd er nagepraat bij het haardvuur van Kraantje Lek. Als de muren van die ruimte zouden kunnen praten, wat zouden we dan een sterke verhalen kunnen horen.

Jonge equipe in een prewar Bentley

Inmiddels zijn we 83 jaar verder na de eerste Kraantje Lek Rit. Marc de Bruijn liep afgelopen zomer binnen bij Suixtil importeur Alexander Snijdewind. Hij zocht een jack en een poloshirt en bij een kop koffie ontstond een gesprek over de terugkeer van de Kraantje Lek rally, de derde editie, zoals Maus Gatsonides hem had georganiseerd. Met een start bij Kraantje Lek, met lange snelle rechte stukken en ook bochtige. Het hoogst illegale snelheidselement moest helaas vervallen. Helaas was er nergens bruikbare informatie over die rally van toen te vinden. Toen kwam Andre Schoonewolf in beeld. Die kende een mooie route die deels terugvoerde naar de Kraantje Lek rally en deels naar de Tulpenrally. De route zat tot in detail in het hoofd van Andre en werd gewoon even voorgereden, terwijl Alexander en Marc ijverig notities maakten. Daarmee was het begin er.

De DS van echtpaar Van den Broek zit de 4CV van Hunfeld op de hielen

De oorspronkelijke rally’s waren eenvoudig. Er was een start bij Kraantje Lek en het doel was zo snel mogelijk het einde te bereiken. In het huidige verkeer en met de huidige verkeersregels is dat niet meer verantwoord, daarom had de Kraantje Lek Revival een politie Porsche 911 als begeleidingsauto – om aan te geven dat de hermandad toekeek. Een andere knipoog is dat de winnaar van de Kraantje Lek Revival mee moet werken aan de volgende editie. Daarnaast was de oorspronkelijke rally zonder bijrijder te rijden en ook dat hebben de organisatoren van de Revival gepoogd opnieuw mogelijk te maken.

Achterin een Alvis 4.3 Charlesworth Sports Saloon 1937 is het goed toeven

Op 18 februari 2018 was het zo ver. Het vroor terwijl de deelnemers binnen druppelden. Sommige van ver, andere van dichtbij, herkenbaar aan de berijpte ruiten en motorkappen. Een mooie Alvis 21 kwam aanrijden en kort daarna een Lancia Aprilia, een cabriolet. Daarin reed de zoon van de Alvis-eigenaar. Dat deed hij voor het eerst, hij moest nog even wennen aan de versnellingsbak. Daarnaast was de motor nog niet echt warm, dus moet er soms een beetje geschipperd worden. Dat moest ook in de Renault 4CV in Le Mans uitvoering. Een blauwe gifkikker die volgens de eigenaar pas boven de 3000 toeren goed aan het gas hangt. Daaronder valt er weinig te beleven. Dat merkte ik toen we een trage vertegenwoordiger van het moderne verkeer voor ons hadden. De Renault had het duidelijk niet naar z’n zin.

De jonge deelnemers in deze Bentley bewezen maar weer dat er toekomst zit in het rijden van prewar autos

Tom Gatsonides reed mee met zijn Alvis 4.3 Special. Een auto die hij sinds 2007 heeft en die op verzoek van de vorige eigenaar tot ‘special’ is omgebouwd en in plaats van de originele Speed 25 nu een 4,3 liter motor heeft. Tom Gatsonides had Quick mee kunnen nemen, maar deze Kraantje Lek was een uitgelezen moment om de Alvis te testen voor komende rally’s van dit jaar. Het is berekoud vandaag, gaf hij aan terwijl ik bij hem instapte. Maar de route was mooi en de Alvis hield zich geweldig. Op kou kun je je kleden.

Een HB Special bij de tijdproef

De route van deze eerste Revival voerde langs wegen rond het sjieke Heemstede, over de vlaktes van de Haarlemmermeerpolder met snelle wegen en langs het oude station Lisse naar een lunch in historische setting.  Vervolgens bracht hij de deelnemers naar Assendelft voor een stukje Noord-Holland en vervolgens terug naar Kraantje lek. Tom Gatsonides herkende flink wat stukken van de originele routes van de oude ritten ook wel van de Tulpenrally. Vooral het stuk bij Houtrak en dan bij Haarlem de polder in was erg fraai.

De andere originele prijs

De ironie van de Kraantje Lek Revival was dat ook nu weer twee kanten van Maus Gatsonides aan bod kwamen. Eerst de verleiding toch even door te trekken naar een hogere snelheid en daarna de flits van een van Maus’ Gatsometers. Gelukkig bedierf dat de stemming niet en werd bij Kraantje Lek de dag afgesloten met erwtensoep en een pannenkoek. En natuurlijk de prijzen, die met een knipoog door een échte Gatsonides werden uitgereikt. Een set bougies op een plank was de ‘acceleratieprijs’ en een lekke radiateur de ‘hoofdprijs’. Volgend jaar is er weer een Kraantje Lek Revival, op 19 februari, voor maximaal 20 deelnemers. De eerste 14 hebben zich al aangemeld.

Tekst & Fotografie Robbert Moree


Print Friendly, PDF & Email




redactie Octane
Octane is een licentie van de gelijknamige Britse titel, maar streeft naar zo veel mogelijk eigen inhoud, met Nederlandse en Belgische liefhebbers en hun auto’s in de hoofdrol. Van de redactie maken deel uit Wil van Lierop (eindredactie), Carl de Vaal (art-director) en Ton Roks (hoofdredacteur).




Vorig bericht

Winter Trial 2018: het venijn zat in de staart

Volgend bericht

Lezersreis Tour of Ireland, 11-18 september




Uitgelicht

Winter Trial 2018: het venijn zat in de staart

De eerste dagen leek het erop dat de Winter Trial dit jaar een droog en zonnig plezierritje zou worden. Deelnemers hoopten...

26 March 2018

Webdevelopment