Laatste nieuws

‘Mijn oog viel deze keer op een Peugeot 505, wow, wat een fantastisch ontwerp’

Alle columns / Matthijs van Dijk / 7 september 2015

Matthijs van DijkHet opdoen van een idee voor een nieuwe column is een kwestie van in de auto springen, kijken wat je tegenkomt en wat voor een verhaal daar aan hangt. Er zijn boeken volgeschreven over hoe je het beste kunt filosoferen: wandelend of in elk geval in beweging zijnd, want dan kun je beter bestaande ideeën loslaten (het vermijden van preoccupaties) en nieuwe toelaten. Mooi is dat, dergelijke simpele relaties tussen lichaam en geest. Het werkt ook aan het stuur. Ik denk dat we allemaal die ervaring wel hebben, dat je na een uur auto rijden bedenkt hoe je aan de relatie met je geliefde wel een goede invulling kan geven, dat het kwartje is gevallen.

Mijn oog viel deze keer op een Peugeot 505, een GTI zelfs, met die mooie lichtmetalen wielen. Ik dacht, wow, wat een fantastisch ontwerp. Maar waarom is het dat? En waarom worden dit soort auto’s niet collectief gekoesterd of bijna vergeten? Dat is raar, want bij de 505 kun je wel degelijk spreken van een tijdloze schoonheid. Al die vragen worden alleen maar pregnanter als je daar op gaat letten. Dan kom je meer van dit soort ‘goede ontwerpen’ tegen. Een Opel Kadett C Coupé, een Citroën BX, de eerste Alfetta van Giugiaro, een Mercedes 190 E, de eerste VW Bora en zelfs de Golf 1 lijken van de ‘vergeten categorie’. Nog niet vergeten, maar wellicht wel op weg daar naar toe zijn nu de Skoda Octavia, de Dacia Duster en de Volkswagen Up!

Wat is er nu zo goed aan die 505? Ik heb al eerder uiteengezet dat wat goed is uit twee componenten bestaat: dat wat de auto betekent voor de eindgebruiker en hoe de auto die betekenis naar de eindgebruiker communiceert, met andere woorden: hoe in de vorm (styling + technologie + package) uitdrukking wordt gegeven aan die betekenis. Dat eerste is nu een beetje giswerk. Destijds (en nu nog steeds trouwens) hadden ontwerpers vaak geen bewust idee wat ze aan value proposition wilden leveren. Maar goed, laten we uit gaan van de veronderstelling dat de 505 de rustige, betrouwbare, maar warme en menselijke huisvader wilde zijn, die het gezin veilig en comfortabel en ook met een zekere flair van de ene naar de andere plek bracht. De auto heeft vijf zitplaatsen en vier deuren, zoals elke een standaard 3-box sedan. Niet zo spannend dus, ook niet voor die tijd, maar gewoon goed genoeg en betrouwbaar. Eigenlijk zag je toen al dat dit soort auto’s op het niveau van technologie en package al behoorlijk aan het eind van hun evolutionaire ontwikkeling waren. Dit type auto is zelfs vandaag nog relevant en eigenlijk wijkt het nu helemaal niet zoveel af van de 505 van toen (op het veiligheidsaspect en milieuaspect na), alhoewel we het tegendeel heel graag zouden willen geloven. Ook de nieuwe Mercedes C-klasse, what’s new? Dat is helemaal niet erg. Ik ben al blij dat we van de nieuwe C  kunnen zeggen dat hij meevalt, zeker vanuit stylingperspectief en zeker in relatie tot de styling van de CLA. Wat een vormweelde. Bij de Corvette C3 ging dat net goed. Wie herinnert zich de eerste Hyundai Coupé? Een uit de kluiten gewassen, zijn eigen wielen ontkennende, blob met een veelheid aan ’light catchers’ (dat zijn onderbrekingen in de surfaces van een auto om hem minder volumineus te laten lijken). Gênant toch? Maar mensen kochten het. Het doet me denken aan het argument voor de aankoop van een gloednieuwe Renault 11 dat mij heel wat jaren terug ter ore kwam: dat de treatment van de glazen vijfde deur precies hetzelfde is als derde deur van een Porsche 924. Dergelijke details kunnen dus een argument zijn om te denken dat je geen Hyundai hebt maar in een Corvette rijdt. Zo werkt dat dus. De duif die denkt dat hij een adelaar is. De titel van een kinderboek. Je ziet het voor je. Pathetic.

Terug naar de styling van de oude Peugeot 505. Door een paar klein lijkende ingrepen aan de standaard 3-box vorm komt de auto tot leven: door een uitgewogen balans tussen de verschillende volumes, zeker ook in relatie tot de wielen (stance, weet u nog?), door de proporties (de korte overhang voor, de lange overhang achter, typisch voor een achterwielaangedreven auto), maar ook door de verfijnde treatment van de surfaces en de cutlines, en door de expressie van de voor- en de achterkant. Magistraal. Je voelt dat alles samenhang heeft, en dat maakt de auto juist zo natuurlijk en vanzelfsprekend. Om zo’n design te maken moet alles uit de kast worden gehaald – door een ontwerper die zijn vak verstaat. Dat is de paradox. Wat als natuurlijk en vanzelfsprekend wordt gepercipieerd, kost bergen aan tijd om te realiseren. Auto’s zijn zo veel complexer geworden, ondanks dat ze evolutionair uitontwikkeld zijn. Het is nu voor ontwerpers een soort Japanse puzzel is geworden met een goed ontwerp te komen.

Maar hoe komt het nu dat auto’s als de 505 zo goed zijn en blijven? De Franse filosoof François Julien (hij haalt zijn inspiratie uit de Chinese filosofie) schrijft dat ‘expliciete smaak’ leidt tot grotere tegenstellingen en dat bescheidenheid of zelfs saaiheid verbindingen tot stand brengt – en dat je daar nooit genoeg van krijgt. De Peugeot 505 past in die gedachte, hij is als witte rijst, niet perse heel lekker, maar je kunt er altijd van blijven eten. En als er een portie overblijft, dan gooi je hem gewoon weg.

MATTHIJS VAN DIJK
Matthijs van Dijk is professor Applied Design aan de Technische Universiteit van Delft, professor  Strategic Design aan de NTNU in Noorwegen en is directeur van het consultancybureau Reframing Studio in Amsterdam. Hij heeft ondermeer een Renault Espace Type 1, een Peugeot 205 GTI, een Rover 3500 Vitesse, een Alpine Renault A310 V6 en een Voxan Cafe Racer.

 

 

 

 


Print Friendly, PDF & Email




redactie Octane

Octane is een licentie van de gelijknamige Britse titel, maar streeft naar zo veel mogelijk eigen inhoud, met Nederlandse en Belgische liefhebbers en hun auto’s in de hoofdrol. Van de redactie maken deel uit Wil van Lierop (eindredactie), Carl de Vaal (art-director) en Ton Roks (hoofdredacteur).





Vorig bericht

‘De ziel van Pininfarina’s museum werd voor mij gevormd door één auto, die nooit van zijn plek kwam’

Volgend bericht

‘Het lijkt wel of de inzittenden letterlijk hun kop boven water proberen te houden in hun auto’




Uitgelicht

‘De ziel van Pininfarina’s museum werd voor mij gevormd door één auto, die nooit van zijn plek kwam’

Ik heb twee  klussen gedaan voor Pininfarina in Cambiano, een kleine gemeente vlakbij Turijn. Vanwege de meest extreme confidentiality...

7 September 2015

Webdevelopment