Laatste nieuws

‘De auto zoals we hier laten zien, past niet meer in een samenleving die er voor ons allen toe doet’

Alle columns / Matthijs van Dijk / 14 juni 2019

The Art Fair is offering Aston Martins alongside Alex Katz paintings to drive sales’. Het is de kop van een artikel op artsy.net. Het gaat over een nieuw type art fair, namelijk gecombineerd met de verkoop van exclusieve auto’s. The Bridge is daarmee een hybride: het is zowel een kunst- als een autobeurs. Het heeft plaats op de Bridgehampton Golf Club, op het puntje van Long Island. Vroeger was het een circuit, nu kan je er een balletje afslaan na een inleg van $1 miljoen. Auto’s en kunst vinden elkaar daar nu elk jaar. Unieke auto’s als instrument om hedendaagse kunst aan de man te brengen. Het werkt ook andersom. Sotheby verkocht een Schumacher F1 Ferrari al eens op een kunstveiling. Hij bracht $ 7,5 miljoen dollar op in plaatse van de geschatte 5,5.

Een beetje in relatie tot het voorgaande maar net iets anders: een kunstwerk dat Yellow Lambo heet en voor $ 400.000 is verkocht. Het sculptuur bestaat uit een rij van 42 gele neon letters en cijfers: 0x1dc92284E2E0792E01f33e6aB2784A396D992ae3. Deze code is het blockchain-adres van een te koop zijnde Lamborghini. Prijs in bitcoins natuurlijk, de garantie voor een anonieme aankoop. Witwassen is een stuk gemakkelijker geworden met die munt. De grap?: de sculptuur is omgerekend veel meer waard dan de Lamborghini zelf.

‘Damsels of Design’. Ooit van gehoord? Het is een bedenksel van Harley Earl, de beroemde designer van GM uit de vijftiger jaren die styling als marketing instrument in de auto-industrie heeft geïntroduceerd. Zijn devies: elk jaar een ander model, elk jaar het verlangen naar een nieuwe auto aanjagen. Earl was de eerste in automotive design die een plek gaf aan vrouwen in zijn team. Het ging hem eigenlijk helemaal niet om die vrouwen, of om emancipatie. “Today’s modern woman, no longer just a voice from the backseat, has the last word in the purchase of seven out of 10 cars” Het ging hem dus om business. “They earn $ 42 billion annually which makes them very important car customers in their own right.” Maar de Damsels mochten zich alleen bemoeien met colour & trim, plat gezegd kleurtjes en stoffen, en eventueel een bijpassende kofferset met hetzelfde streepje in het interieur van de auto. Exterieur design was voor de mannen. Eigenlijk is dat nu nog steeds zo. In een prachtig artikel geschreven door Alexxa Gotthardt wordt de historie van deze vrouwen in een mannenwereld prachtig uit de doeken gedaan.

De drie bovenstaande verhalen lijken geen samenhang te hebben, ondanks dat ze alle drie betrekking hebben op de auto. Maar ze maakten me alle drie aan het glimlachen. Daarom had ik ze waarschijnlijk verzameld, zonder de betekenis ervan direct te snappen. Na de laatste Geneva International Motor Show voelde ik hetzelfde. Ik begon over deze reactie na te denken en herinnerde me wat ik over ‘satire’ had gelezen. Satire en ironie bestaan zo lang als de mensheid en worden zelfs gezien als de meest effectieve instrumenten om een samenleving te snappen, als een van de oudste vormen van sociaal onderzoek. De Engelse Wiki zegt: “Satire confronts public discourse and the collective imaginary, playing as a public opinion counterweight to power (be it political, economic, religious, symbolic, or otherwise), by challenging leaders and authorities’.

Bij satire is humor eigenlijk als het paard van Troje: eerst ervaar je plezier en daarna een serieuze nasmaak. Door mensen via een ‘lichte’ omzwerving te laten ervaren dat de oude situatie er niet meer toe doet zijn satire en ironie misschien wel de krachtigste wapens voor vernieuwing, Op de middelbare school leerde ik over de spotprenten van Honoré Daumier, de 19e-eeuwse voorloper van Charlie Hebdo. Door de karakteristieke uiterlijkheden van machthebbers disproportioneel te vergroten, nam hij de samenleving op de schop. Ondanks dat Génève dit jaar weer was als alle andere jaren viel het kwartje: heel veel indrukwekkende complexe techniek verpakt in marketing-driven design. Auto’s met nog schreeuwerige grillen, nog vreemdere proporties, nog meer smaakloze super-cars en nog meer ongepaste verwijzingen naar het verleden. Zonder blikken of blozen noemde ItalDesign zijn nieuwe conceptcar ‘DaVinci’, natuurlijk verwijzend naar alle virtues van de genius zelf. Eigenlijk zijn moderne auto’s zoals de karikaturen van Daumier. Eigenlijk is dat wat ItalDesign doet super-ironisch. In plaats van Génève als een serieuze autoshow te zien, zag ik het opeens als een theater is voor satire, met een hoofdrol voor de auto, die het lakmoespapier is geworden voor onze samenleving, net als in de eerste drie verhalen die ik optekende. Als dat zo is, dan is Génève nu een plek waar een politiek statement wordt gemaakt: geloof niet meer in al dit geschreeuw. De auto zoals we hier laten zien, past niet meer in een samenleving die er voor ons allen toe doet.

Gelukkig zijn er altijd nog een paar serieuze debaters. Renault, vanuit het verleden altijd een van de speelsere merken, is er zo een. Wie had dat gedacht? Ik denk dat de ‘nieuwe’ Clio gewoon zijn ding gaat doen, een verder succes wordt. Ondanks dat ie er bijna net zo uitziet als de oude, is hij zoals bij de Porsche 911 overal net een stapje beter. Stance, surface treatment, proportions. De anti-karikatuur. Waarom ik denk dat het een succes gaat worden? Omdat ik op die Zwitserse theatervloer nog eens goed keek naar de Dacia Sandero, ontworpen door hetzelfde huis. Ik bedacht me dat ik het een van de best ontworpen auto’s vind van dit moment. Het is niets te veel, het is niets te weinig. Het is wat het is. Het is wat het moet zijn, het is wat het mag zijn.

MATTHIJS VAN DIJK
Matthijs van Dijk is professor Mobility Design aan de TU Delft, professor Strategic Design aan de NTNU in Noorwegen en is directeur van het consultancybureau Reframing Studio in Amsterdam, zusterbedrijf van Gran Studio in Turijn. Hij heeft ondermeer een Rover P6 en een 3500 Vitesse, een Alpine Renault A310 V6 en een Voxan Café Racer.


Print Friendly, PDF & Email




redactie Octane
Octane is een licentie van de gelijknamige Britse titel, maar streeft naar zo veel mogelijk eigen inhoud, met Nederlandse en Belgische liefhebbers en hun auto’s in de hoofdrol. Van de redactie maken deel uit Wil van Lierop (eindredactie), Carl de Vaal (art-director) en Ton Roks (hoofdredacteur).




Vorig bericht

‘Wat heb ik op die zwart-witfoto van Honda gezien, Rocketman, Icarus of Nikè?’

Volgend bericht

‘Lamborghini en Ferrari hebben aangekondigd nimmer afscheid van hun V12’s te nemen’




Uitgelicht

‘Wat heb ik op die zwart-witfoto van Honda gezien, Rocketman, Icarus of Nikè?’

Ik start met een foto. Zwart-wit, begin jaren zeventig. Met een wat oudere man erop, met bril en een open jet-helm. Hij draagt...

14 June 2019

Webdevelopment Passionate Bastards