Laatste nieuws

Een Ponton met patina

Man & Machine / 26 november 2022

Het duurde even voordat Henk van Laar afscheid kon nemen van zijn MGB om daarna de Mercedes-Benz 190b uit 1960 in zijn hart te sluiten. Uit zijn verhaal blijkt een grote kennis van de ‘Ponton’ die met opzet niet in concoursstaat is gebracht.  

 

“In juni 2005 had ik mijn eerste klassieker gekocht, een MGB. Een werkelijk schitterende auto in zogenaamde concoursstaat. Na de import uit Californië was hij gerestaureerd en in plaats van signaaloranje werd hij British Racing Green. Met nog geen druppel benzine in de tank stond hij klaar voor de eerste proefrit. Zoals mooi als hij eruitzag, zo reed hij in het begin niet. Nadat ik zes jaar lang veel zaken had aangepast, remschijven had vervangen en de carburateurs had gereviseerd, reed hij met 100 octaan benzine in de tank werkelijk formidabel. Meerdere keren is mij gevraagd of er een terugkoop mogelijk was.

De Ford verkoper bij wie ik in 2008 een nieuwe Mondeo had gekocht, was een nieuwe uitdaging aangegaan, door voor Mercedes-Benz te gaan werken. Toen ik hem tegen het lijf liep, verkocht hij mij een Mercedes en na vier jaar rijden in een moderne Mercedes-Benz begon het te kriebelen en begon ik in naar een vervanger voor de MGB te kijken. Eén met een ster op de radiateurgrille.

Eerst dacht ik aan de 170 serie, het vooroorlogse model met losse spatborden en koplampen. Of misschien wilde ik toch liever de opvolger van de 170, de 180/190. Uiteindelijk sprak het model Ponton mij het meest aan. Waarschijnlijk kwam dat doordat de auto mij al in mijn jeugd had aangetrokken, ook omdat mijn ouders toen net genoeg geld hadden voor een luxe Citroën AZU!

Voor Mercedes-Benz was dit het eerste naoorlogse model, dat ontworpen werd door het ontwerpteam van Dr. Fritz Nallinger. Karl Wilfert gaf als stylist leiding aan het ontwerpteam. Ook lid van het ontwerpteam, was de welbekende Hongaars-Oostenrijkse ingenieur Béla Barényi. Hij was het die de passieve veiligheidscarrosserie bedacht. Dit nieuwe model, met het klassieke three-box design, kreeg door de journalisten al snel de bijnaam ‘Ponton’, omdat er een vergelijking getrokken werd met een pontonbrug of schipbrug. De motor van de 180 is compleet met versnellingsbak, de stuurinrichting en complete wielophanging op een soort subframe gebouwd en het geheel kan bij uitbouw in één keer van het chassis gescheiden worden.

Met de Ponton zou een complete modellijn uitgerold worden, waarmee Daimler-Benz een breed publiek kon bedienen. Overigens komt deze benaming Ponton niet voor in de folders van die tijd! Het begon in 1953 met de 180, voorzien van een 1767 cm3 motor die 52 pk leverde en een top van 126 km/h haalde. Om het overzichtelijk te houden laat ik de diesels even buiten beschouwing.

‘Na het uitgebreid bestuderen van de modellen, besloot ik toch te gaan voor een 190b’

Begin 1954 kwam de 220a met een nieuwe carrosserie op de markt met een zescilinder motor. De auto kreeg een 170 mm langere wielbasis, noodzakelijk om niet alleen de motor te kunnen plaatsen, maar ook om meer beenruimte op de achterbank te creëren. Van buiten was de 220 te herkennen aan de duidelijk zichtbaar langere motorkap en met de lange richtingaanwijzers op de bovenzijde van de spatschermen. In het interieur werd men verwend met nog meer luxe, waaronder een lint snelheidsmeter en een echt wortelnotenhouten dashboard.

Voor de klanten die iets meer wensten verscheen er in 1956 de 190, voorzien van een 1897 cm3 motor met een vermogen van 75 pk sterk en een top van 140 km/h. De auto had dezelfde motor als de 190SL maar dan voorzien van een Solex carburateur. De 190 kreeg wat meer luxe mee en was van buiten te herkennen aan een chroomlijst op de carrosserie rondom de daklijn. In 1956 verscheen naast de 220a, inmiddels 220S geheten, het type 219. Een model dat samengesteld was uit de langere frontpartij van de 220 en het passagierscompartiment met de kofferruimte van de 180/190, waardoor het model 100 mm langer was dan de viercilinders.

Na het uitgebreid bestuderen van de modellen, besloot ik toch te gaan voor een 190b. Dit model kreeg bij de laatste facelift een motor van 1897 cm3 die 90 pk leverde, met een topsnelheid van 145 km/h. Daarmee zou hij prima mee moeten kunnen komen met het huidige verkeer. In die zestiger jaren was de 190b dan ook een serieuze snelle reisauto. Dat aspect wordt ook steeds benadrukt in de folder en het instructieboekje van de 190b. Het extra chroom en de luxe vond ik ook aantrekkelijk. Om die reden ging ik voor de tweede facelift, modeljaar 1960, met de breedste grille, de lagere motorkap en met de ster op de radiateurgrille. Aan de achterzijde waren de achterlichtunits voor de veiligheid vergroot en hierin opgenomen waren nu ook de reflectoren met één achteruitrijlamp. In de nu alleen aan de achterzijde gemonteerde bumperrozetten was de kentekenplaatverlichting ondergebracht dat ook functioneert als kofferbakverlichting.

Er was wel een wensenlijstje. Mijn auto moest een origineel Nederlands kenteken dragen en het liefst zwart of donkergrijs van kleur zijn. Een doorlopende voorbank zou helemaal geweldig zijn. Dat er een onderhoudsgeschiedenis bij zou zijn was voor mij wel een pré! Een in concoursstaat verkerende automobiel hoefde voor mij niet meer zo. Gewoon conserveren, beetje poetsen, krasjes of deukjes geen bezwaar. Ik moest er gewoon zonder omkijken op de parkeerplaats een boodschap mee kunnen doen.

‘Vooraf had ik mijzelf ernstig toegesproken de auto niet te kopen. De eerste indruk was weinig positief.’

Vanaf februari 2015 volgde er een ware zoektocht. Er stond er een lichtgrijze met roldak bij mij in de buurt te koop. Eigenlijk wilde ik eerst weten hoe een Mercedes-Benz 180 reed. De motor bleek nog warm te zijn van een eerdere proefrit die ochtend en ik kreeg de auto zonder moeite mee. Het was wel even wennen dat je richting aan moest geven met de claxonring op het stuur. De auto stuurde veel lichter dan mijn MGB en was zeer comfortabel! Hoewel ik zeker onder de indruk was, ging ik toch nog even verder zoeken.

De eerste ontmoeting bij aankoop

Een maand later stond er een zwarte op internet te koop. Origineel Nederlands, een 190b, zwart en een doorlopende voorbank, maar wel met een stevige prijs! Het bleef bij kijken, totdat de auto verdwenen was van het internet. In maart 2016 trof ik dezelfde Ponton weer aan op Marktplaats. De prijs was behoorlijk naar beneden bijgesteld dus ik heb snel een afspraak gemaakt. Vooraf had ik mijzelf ernstig toegesproken de auto niet te kopen. De eerste indruk was weinig positief. De auto keek depressief uit zijn ogen en waar ik ook keek zag ik veel krassen en deukjes. De sierlijsten waren zwaar geoxideerd en het dashboard had geen enkele glans. Dat de auto wel gerestaureerd was moest ik uit de ordner met facturen en foto’s wel geloven. Het was meer een herontdekte schuurvondst.

Hij bleek door een garage uit Valkenburg te zijn afgeleverd in de kleur grijs, aan een kennelijk welgestelde klant daar in de buurt. Na vele jaren werd de auto voor een schappelijk bedrag overgenomen. Blijkbaar heeft de tweede eigenaar er uiteindelijk niet veel meer mee gereden. De Mercedes is toen onder handen genomen, gedeeltelijk gerestaureerd en overgespoten in de kleur zwart.  Hij heeft kennelijk jaren onafgemaakt in een hoek hebben stilgestaan. In 2006 werd hij auto gekocht door een verzamelaar, die de restauratieklus gedeeltelijk voltooide, maar na verloop van tijd zijn interesse in verloor zodat hij weer verdween in een grote loods.

Vooraf kreeg ik te horen om er bij de proefrit voorzichtig mee om te gaan want de distributie rammelde wat. Na de rit en een goed gesprek en inzage in een ordner met documentatie nam ik afscheid! Mijn overbuurman is een man met veel technische kennis en ik besloot hem voor de second opinion mee te nemen. De rest is snel verteld. De MGB ging terug naar Friesland en ik reed de Mercedes-Benz 190b Ponton een paar dagen later voorzichtig naar huis. Na het wassen, probeerde ik met wat polish wat glans te krijgen en ik stond versteld over het resultaat!

Toen volgde het behandelen van de lak, eerst met een blokje klei en na de poets-pad met cleaner volgde een uitgebreide polijstsessie. Antiek-was werd met een föhn zo vloeibaar gemaakt dat het ter bescherming overal kwam. Bij Sterrenservice in Elburg ging de auto de brug op en werd er een A4tje vol geschreven met direct te verhelpen mankementen. Nieuwe banden, carburateur repareren en afstellen, Hardey-schijven in de aandrijfas vervangen. Er is een nieuwe stuurdemper geplaatst en de Mercedes kreeg een ouderwetse grote beurt. Tot overmaat van ramp bleken de leidingen van de verwarming van binnen verteerd te zijn, waardoor het koelsysteem lekte. Met vakmanschap vervaardigde men nieuwe leidingen, spoten het weer netjes zwart en monteerden het weer onder de motorkap. Het uurwerk dat niet meer liep is door een andere specialist gerestaureerd.

De distributieketting en de geleiders zijn compleet vervangen. De factuur bestond maar liefst uit vier kantjes en nog was dat veel minder dan ik gedacht had. Na een maand haalde ik hem weer op. Van rijden kwam niet veel, want ook het dashboard en interieur was toe aan zorg en liefde. Met smalle kwastjes, kun je overal bij en het dashboard en de bakelieten raamomlijstingen heb ik voorzichtig schoongemaakt. Tot slot deed de antiek-was het dashboard en het bakeliet weer glanzen. Oude onderdelen behandel je dus ook met ouderwetse was. Op het A4tje had gestaan dat bij het aanzetten het controlelampje van de richtingaanwijzer niet brandde. Omdat originele onderdelen vaak niet leverbaar zijn is oplossingsgericht en creatief bezig zijn belangrijk. Voor de koplampen moest ik op zoek naar de juiste spiegelreflectoren. Toen ik die gevonden had, bleek een koplampglas gebarsten te zijn. Nadat ik beide koplampglazen van Hella vervangen had door die van Bosch, leek ineens de ‘Datakarte’ uit 1960 weer helemaal te kloppen. Het is een auto met matching numbers.

Natuurlijk heb ik er tussen de bedrijven door steeds mee gereden. Via internet was ik aan een instructieboekje van de 190b gekomen. Hierin vond ik veel technische informatie. Na het tanken van échte benzine met een zo hoog mogelijk octaangehalte bleek de Mercedes werkelijk super te rijden. Op een ouderwetse klinkerstraat is hij heerlijk comfortabel en de veerwegen zijn zo lang dat de wielen amper van het wegdek loskomen wanneer je een bocht om gaat. Van een spreekwoordelijke duw in mijn rug is geen sprake, maar traag is acceleratie zeker niet. Het schakelen met de pook aan de stuurkolom vergt door alle overbrengingen naar de versnellingsbak extra tijd. Hoewel de folder van de 190b zegt dat de auto met zijn overbemeten remvoeringen en geventileerde remtrommels snel stil staat, blijft dit in de tijd van de remschijven en rembekrachtiging een dingetje waar ik zeker rekening mee moet houden; ver vooruitkijken blijft het devies! In vergelijking met mijn C-klasse van 2021, ontbreken vanzelfsprekend camera’s en technische rijhulpen en aanraak- en scroll-toetsen op het stuur.

Op Paleis Soestdijk

De 190 heeft een groot en dun bakelieten stuurwiel, dat niet met een methode van het doorgeven wordt behandeld bij het nemen van een rotonde. Het dragen van autohandschoenen is een must. De Mercedes-Benz 190 was in de jaren zestig een fantastische auto en in geen enkel geval te vergelijken met de Opels, Fords en Vauxhalls uit die tijd. Op het gebied van comfort zou misschien de DS beter zijn. De bouwwijze is oerdegelijk en dat ervaar ik ook in het rijgedrag van deze 190b; niets rammelt of kraakt. Het verlaagde middelpunt van de beruchte pendel assen draagt zeker bij aan een verbeterde wegligging.

Met het bovenstaande zal duidelijk zijn dat dit een auto is waar mijn hart sneller van gaat kloppen; matching numbers, de staat van de lak, wat patina, origineel Nederlands. In ieder geval niet een auto die alleen maar in een trailer van concours naar concours wordt getransporteerd, geen overgerestaureerde auto. Gewoon een mooie Mercedes-Benz om veel plezier van te hebben.

Man & Machine

Mercedes-Benz 190 B (1960)

Henk van Laar

 


Tags: , , , , ,



Frank Goedhart
Frank's interesse in klassieke auto's en autosport komt ruimschoots aan bod: samen met lezers zorgt hij voor nieuws op Instagram, Facebook, LinkedIn en de website van Octane.




Vorig bericht

Een blauwgrijze eminentie

Volgend bericht

Een 11 TXE naar eigen inzicht





Bezoekers lazen ook


Meer historie

Een blauwgrijze eminentie

Geparkeerd voor een statig gebouw in Parijs lijkt de CX Prestige Turbo te wachten op een ministeriële excellentie die straks...

18 November 2022