Laatste nieuws

Na het vinden van de juiste balans gumt de DeLorean eindeloos in perfecte cirkels zijn banden op    

Alle columns / Matthijs van Dijk / 7 december 2018

Bomen gaan mij aan het hart. Zelfs als mensen zich er in hun auto’s tegen doodrijden. Ik kan me natuurlijk helemaal indenken dat je verlangt naar bomen-vrije wegen als het je beroep is om mensen uit een auto te halen die zich om een boom heeft gekruld. De minister heeft er nu beleid op gemaakt. Maar hoe ver wil je gaan? Alle bomen en obstakels weg? Overal uitloopstroken? Grindbakken? Zelfs in de racerij zijn er grenzen. Wat zou er overblijven van de Grand Prix van Monaco, die al sinds 1929 gereden wordt, als je dit zou doen? De enig authentieke nazaat van waar het autoracen ooit begonnen is, op de openbare weg. Is het juist niet de essentie dat de coureur of bestuurder zich aanpast aan de omgeving? Waarom dus bomen kappen? Maakt dat me een tree-hugger? Nee, want dan moet ik meteen denken aan de hyper-realistische-kinetische sculptuur, The Garden (1992), van Paul McCartey: in de setting van een nagebouwde tuin kun je als toeschouwer, net tussen alle bomen door, twee kalende mannen ontdekken. Eén is de liefde aan het bedrijven met een boom, de ander probeert op de grond moeder-aarde zelf te bevruchten. Zo ver als deze twee wil ik niet gaan. Maar ik heb een jaar geleden wel besloten dat ik geen humanist meer ben. Ik denk echt dat de aarde beter af is zonder ons. Nietzsche schreef al: de aarde is ziek, en de ziekte heet de mens. Dat maakt mij nu meer een aanhanger van de terrasofie. En er is een plek voor ‘ons’ hoor, maar wel één waarvoor wij mensen onze verantwoordelijkheid moeten nemen voor een groter geheel dan alleen wijzelf.

Gedrag veranderen is moeilijk. Na 10 minuten achter die langzame vrachtwagen, moet je er wel langs, en voordat je het weet neem je onverantwoorde risico’s. Maar goed dat we op de grens staan van het tijdperk van singularity. Superslimme robots gaan een belangrijke rol spelen in onze samenleving. In de zorg, het onderwijs en natuurlijk ook binnen de mobiliteit. Als ze dan toch zo slim zijn, geef de verantwoordelijkheid dan ook meteen aan de robot. Het Europees parlement denkt na om robots een speciale juridische status te geven, een eigen rechtspersoonlijkheid, zodat ze aansprakelijk gesteld kunnen worden. Als een robot tijdens het verlenen van zorg onwenselijke handelingen uitvoert moet er een schuldige aangewezen kunnen worden. Dat roept veel discussies op. Onthef je daarmee dan niet de bedrijven die de robots produceren van de aansprakelijkheid? Uber is niet voor niets (tijdelijk) gestopt met zijn autonomous-taxi service na een dodelijk ongeval met een voetganger. De man en dochter van Elaine Herzberg zijn met Uber tot een schikking gekomen. Maar Tesla probeert onder zijn aansprakelijkheid uit te komen: “… at 9:27 a.m. on Friday, March 23rd, Autopilot was engaged with the adaptive cruise control follow-distance set to minimum. The driver had received several visual and one audible hands-on warning earlier in the drive and the driver’s hands were not detected on the wheel for six seconds prior to the collision… The driver had about five seconds and 150 meters of unobstructed view … no action was taken. We are incredibly sorry for their loss”. Het is vergelijkbaar met de rechtszaak tegen een Nederlandse vrouw die midden in de nacht op de A27, met haar cruise-control aan, met 143 km/h inreed op haar voorganger, die het ongeluk niet overleefde. Zij wordt nu ‘aanmerkelijke onvoorzichtigheid’ verweten, en moet zien te bewijzen dat ze wakker was op het moment dat het gebeurde.

Je kunt je afvragen of 100% veiligheid een utopie is. Misschien heeft Tesla wel gelijk wanneer het als reactie op het Autopilot-ongeluk zegt ‘We expect the safety level of autonomous cars to be 10 times safer than non-autonomous cars’. Ik hoop dat Tesla een heksenjacht bespaard blijft, en dat onpartijdige instanties die claim gaan verifiëren. Niet nog een Mercedes A-klasse elandproef drama. Zo wrang dat door Mercedes’ eigen toedoen deze unieke auto bij voorbaat geflopt is.

Gaat het naast de juridische aansprakelijkheid eigenlijk niet over een veel belangrijker vraag: vanuit welk waarden kunnen robots handelen en verantwoordelijkheid nemen? Meest voor de hand liggend, en onderliggend aan veel discussies die nu gevoerd worden, zijn de wetten die al in 1942 bedacht zijn door de sciencefiction schrijver Isaac Asimov. 1: Een robot mag een mens geen letsel toebrengen, noch, door passief te blijven, een mens letsel laten overkomen. 2: Een robot moet de door mensen gegeven orders gehoorzamen behalve wanneer die orders in strijd zijn met de eerste wet. 3: Een robot moet zichzelf beschermen zolang of voor zover dat niet met de eerste of de tweede wet in strijd is. Daar voegde Asimov later nog wet aan toe: een robot mag de mensheid niet schaden, of, door niets te doen, de mensheid de mogelijkheid geven om schade te berokkenen

Deze vier wetten zijn, zoals blijkt, niet gemakkelijk realiseerbaar. Tenzij het gaat om een one-trick-pony, een single-task-robot. Deze zijn veel betrouwbaarder. Stanford heeft een selfdriving-donut-car gemaakt van een oude DeLorean. Na het vinden van de juiste balans gumt de DeLorean eindeloos in perfecte cirkels zijn banden op. De inzittenden ‘doen’ niets, maar lachen zich kapot.

Het zou echter veel gemakkelijker worden om uit te gaan van de waarden van een andere schrijver, van J.C. Ballard. Hij schreef het boek Crash, verfilmd door David Cronenburg. De hoofdrolspelers rijden moedwillig hun auto’s in elkaar, de enige manier voor hen om nog erotisch opgewonden te raken, om daarna met elkaar seks te hebben. Als de mens dan toch de ziekte is waar Nietzsche over sprak, dan is ‘de verbintenis van sperma, bloed en motorolie’ wellicht het hoogst haalbare.

MATTHIJS VAN DIJK
Matthijs van Dijk is professor Mobility Design aan de TU Delft, professor Strategic Design aan de NTNU in Noorwegen en is directeur van het consultancybureau Reframing Studio in Amsterdam, zusterbedrijf van Gran Studio in Turijn. Hij heeft ondermeer een Rover P6 en een 3500 Vitesse, een Alpine Renault A310 V6 en een Voxan Café Racer.


Print Friendly, PDF & Email




redactie Octane
Octane is een licentie van de gelijknamige Britse titel, maar streeft naar zo veel mogelijk eigen inhoud, met Nederlandse en Belgische liefhebbers en hun auto’s in de hoofdrol. Van de redactie maken deel uit Wil van Lierop (eindredactie), Carl de Vaal (art-director) en Ton Roks (hoofdredacteur).




Vorig bericht

Ik stelde me voor een luchtdeeltje te zijn dat door de diffuser wordt uitgespuwd

Volgend bericht

Ware meesterwerken van Angelus




Uitgelicht

Ik stelde me voor een luchtdeeltje te zijn dat door de diffuser wordt uitgespuwd

Ik koester de foto’s die ik van hem maakte na terugkomst nog meer dan die van de dag daarvoor. Waren ze de trofee van een verovering...

7 December 2018

Webdevelopment Passionate Bastards