Laatste nieuws

Te mooi om mee te spelen

Reportages / 15 oktober 2021

Industriële vormgevers en andere creatievelingen maken soms uitstapjes naar de abstractie van miniatuurauto’s. Ze voelen zich aangetrokken tot de vorm, gevoed door jeugdsentiment of de liefde voor auto’s.

Met de titel ‘te mooi om mee te spelen’ stond een jaar of tien geleden in VT Wonen een aankondiging van ArcheToys van Floris Hovers. Floris is een productontwerper, afgestudeerd aan de Design Academy in Eindhoven, die een kleine serie autootjes ontworpen had die ondanks hun eenvoud, door ontwerp en kleurkeuze direct herkenbaar waren. Ze waren gemaakt met stalen, rechthoekige kokerprofielen en 1” loopwieltjes. Na een leuke kennismaking in zijn werkplaats kreeg ik een van zijn eerste modellen cadeau, een groene sedan, en is er een leuk contact ontstaan.

In de jaren die volgden ontwierp Floris na de inmiddels uitgebreide serie Archetoys, een nieuwe serie, Carton genaamd. Ze bestonden uit een houten blokje met een carrosserie en wielen uit gestanst karton. Simpel en door kinderen of volwassenen te personaliseren met verf en knutselwerk. Archetoys werd succesvol opgenomen in de collectie van het Italiaanse designhuis Magis en samen met het Nederlandse Ikonic Toys heeft Floris een houten DuoTone serie op de markt gebracht. De kleuren van zijn autootjes zijn altijd bijzonder en passend. Geïnspireerd op de houten blokkendozen van vroeger heeft hij ook een houten speelgoedset ontworpen waarmee allerlei soorten CarTools autootjes kunnen worden samengesteld. Een andere serie bestaat uit modellen van gevouwen (‘folded’) staal. Deze autootjes en bestelautootjes hebben de naam Fold Motors meegekregen. (www.florishovers.nl)

Nader onderzoek leerde dat er meer productontwerpers bleken te zijn die graag een zijstapje maakten richting modelauto’s. Het gaat dan meestal niet om een zo nauwkeurig mogelijke verkleining van echte auto’s, maar om een interpretatie, een vereenvoudiging. De ontwerper laat zien hoe hij naar de auto kijkt door hem terug te brengen tot de kern.Het Zweedse Playsam biedt strak gelakte modellen aan van vroege Saab’s, van raceauto’s en van het rode ‘monster’ van Fiat. (www.playsam.com)

Playforever uit het Verenigd Koninkrijk maakt sterke en goed ontworpen speelgoedauto’s zoals de ‘Bonnie’ in mooi racing green en breidt de productlijn stap voor stap uit met aansprekende auto’s, zoals nu ook de Porsche 911 Targa en Amerikaanse muscle cars. Als er eenmaal succes is met de eerste ontwerplijn, dan wordt er al snel een ‘wannahave’ gevoel opgeroepen bij de koper om ook dat leuke volgende model uit de serie aan te schaffen. (www.playforever.co.uk)

De houten autootjes van Emanuel Rufo uit Portugal, die hij samen met zijn vader maakt, zijn afgeleid van auto’s die de liefhebber direct aanspreken; de Porsche 911 RSR, de BMW Batmobile, Porsche 911 Turbo en Ferrari 250 GTO, maar ook de Renault 4, de DS en de Fiat 500. (www.emanuelrufo.com)

Het Amerikaanse Candylab uit Brooklyn (NY), van ontwerper Vlad Dragusin, creëert uit hout aansprekende ‘Americana’ pick-up trucks, food trucks, campers, hot rods en raceauto’s. De serie is in snel tempo uitgebreid en de variaties in leuke food trucks (ongeveer acht centimeter lang) lijkt inmiddels oneindig. Ook hier spelen een verzamelneiging en het gevoel  ‘deze wil ik ook’-gevoel een grote rol bij de koper. (www.candylabtoys.com)

Ook andere Nederlandse ontwerpers hebben zich gewaagd aan het abstract maken van de vormgeving van een auto. De Traffic Jam serie van Jeroen van Veluw, met mooie, simpel vormgegeven autootjes, een bus, boten en een prachtige houten racebaan uit een stuk is daar een goed voorbeeld van. (www.jeroenvanveluw.nl)

Het duo Scheublin & Lindeman uit Eindhoven heeft de auto teruggebracht tot een houten pull-back bestaande uit twee houten balkjes, een mechanisme en vier grote mooie wielen, leverbaar in verschillende zachte kleuren. (www.scheublinlindeman.nl)

Via Instagram heb ik Maarten Olden leren kennen, een productontwerper uit Amsterdam-Noord. Naast zijn passie voor mooie auto’s wil hij zijn expertise als technisch (industrieel) ontwerper promoten door ingenieus bedachte miniatuurauto’s te ontwerpen die de aandacht van potentiële klanten kunnen trekken. Via zijn autocreaties laat hij zien wat er met welke materialen en productiemethoden allemaal mogelijk is. Zijn eerste ontwerpen op autogebied waren de ‘Spliners’, een serie bijzonder gevormde houten auto’s die met een speciale zaagtechniek gemaakt zijn, waardoor er twee houten vormen in elkaar overlopen. De auto’s, in veel kleuren leverbaar, weerspiegelen duidelijk de mogelijkheden van houtbewerking en zaagtechniek.

Zijn volgende project was een prachtige Land Rover (die geen Land Rover mag heten) in ongeveer schaal 1:43, gemaakt uit twee hoogglans roestvaststalen delen die minutieus gezet en gestanst zijn en daardoor perfect in elkaar passen. In zijn studio in Amsterdam-Noord vertelde Maarten mij welke productieproblemen hij moest overwinnen en hoe hij de staalbewerker tot het uiterste had moeten bewegen om de maakbaarheid ervan te bewijzen. Een 1:18 versie van de 4×4 leidde tot zijn volgende creatie: een stoere, Amerikaanse pick-up truck. Gemaakt van gezet staal, in meerdere kleuren, naar de traditie van de grote ‘pressed-steel’ speelgoedauto’s van Marx Toys, Buddy L, NyLint en Tonka uit de jaren ’60 en ’70. Er is volgens Maarten al veel belangstelling van mensen om deze creatie op het bureau of in de woonkamer te zetten. (www.maartenolden.nl)

Volgens productontwerper Jildert Gaastra worden goed ontworpen auto’s in een oogwenk herkend, door autoliefhebbers, maar ook door ‘autoleken’ en kinderen. Omdat het ontwerp van die auto’s onderscheidend en karakteristiek is en opgebouwd is uit goede proporties. Jildert is geen autoliefhebber pur sang, maar wilde wel op een eenvoudige manier een beeld creëren dat mensen doet glimlachen. Onder de naam Autosalon Silhouette introduceert hij een hommage aan het meest karakteristieke aanzicht van de auto: het silhouet. Het gaat hem daarbij om de contour van de auto, losgemaakt van de contravorm; dit benadrukt de kracht van het ontwerp. Te beginnen met zes iconische auto’s in mooi gecoat staal of in onbehandeld hout. (Autosalonsilhouette op Instagram)

Voor al deze ‘autofabrikanten’ (zie bovenstaande video van de ‘autofabriek’ van CarTon (Floris Hovers) speelt er, zeker in de opstart van hun productie, een grote uitdaging op het gebied van de commerciële haalbaarheid van het daadwerkelijk op de markt brengen. De zakelijke moeilijkheid is  dat als je uren optelt die in het ontwerpen zitten en het zoeken naar en vinden van de juiste onderdelen (vooral wielen en banden zijn een uitdaging) en daarbij de kosten optelt van de onderdelen, het assembleren en de verpakking  je uitkomt op een kostprijs en verkoopprijs die te hoog zijn. Je eindigt met een prachtig ontworpen autootje dat meer dan het tienvoudige zou moeten kosten van een ‘soortgelijk’, in massa geproduceerd, speelgoedautootje. Toch is er een markt voor dit soort ‘design toys’. Een markt waar kopers begrijpen dat ze iets unieks op de plank kunnen zetten en ook snappen dat de relatief hoge prijs meer dan gerechtvaardigd is.

Beach Bus (foto: Candylab.com)

Als voorbeeld: een Archetoys autootje kost rond de 100 euro en is rationeel gezien niet meer dan twee gelakte stalen kokertjes met Ikea-loopwieltjes. Maar als je er de creatieve waarde in ziet, is het een zeer redelijke aanschafprijs; vergelijk het met een in twee minuten gemaakte tekening van Herman Brood die al snel richting 500 euro gaat. Candylab is nu een succesvol merk met een groter aantal verschillende autootjes die in grotere aantallen wereldwijd verkocht wordt, maar het is nog niet zo lang geleden dat het begonnen is als een Kickstarter ‘crowdfunding’ project, puur om de kosten van een kleine serie vooraf te kunnen dekken.

Andere uitdagingen zijn de auteurs- en merkrechten die sommige automerken met hand en tand verdedigen. Je mag niet zomaar een automerk op jouw creatie plakken en zelfs het verwijzen er naar kan al een risico zijn. Van  sommige auto’s, zoals de Volkswagen bus, zou zelfs de vorm al beschermd zijn. Het laatste dat een productontwerper wil, is in de rechtszaal moeten verschijnen omdat hij inbreuk heeft gemaakt op een beschermd merk.

Succes, winst en grote series zijn voor de meeste ontwerpers niet de drijfveer. Het gaat hen uiteindelijk om het plezier dat mensen aan hun creaties beleven en het plezier dat ze zelf hebben tijdens het ontwerpen en het maakproces. Als de autootjes vervolgens in groten getale in de werk- en woonkamers van enthousiaste liefhebbers belanden, is dat een mooie beloning en een erkenning van hun creativiteit.

Tekst: Frank Goedhart

Foto’s: Frank Goedhart en genoemde websites (c) 

 

 


Tags: , , , , , ,



Frank Goedhart
Frank's interesse in klassieke auto's en autosport komt ruimschoots aan bod: samen met lezers zorgt hij voor nieuws op Instagram, Facebook, LinkedIn en de website van Octane.




Vorig bericht

Een short wheel base Chevrolet C10

Volgend bericht

316i (E30): Freude am Fahren





Bezoekers lazen ook


Meer historie

Een short wheel base Chevrolet C10

Brian McCarson imponeerde ons al eerder met zijn gerestaureerde BMW 2002 ‘roundie’ en Chevrolet Camaro V8 Rally Sport,...

7 October 2021