Eric Verkade, ik stuitte op zijn naam in het artikel van Massimo Delbò, onze man in Italië, over die bijzondere Maserati met V16. Verkade zou een aantal jaren eigenaar van de unieke zestiencilinder met drietand zijn geweest en dat de auto er überhaupt nog is, hebben we aan hem te danken. Hij zou ervoor gezorgd hebben dat de Maserati gedurende de Tweede Wereldoorlog uit de handen van de bezetters is gebleven. Daarna heeft hij hem – een pure raceauto! – gebruikt om met een aanhanger erachter een nieuwe raceauto bij Maserati in Italië op te halen, een 4CL. Ook daarmee zou hij een paar races hebben gereden, maar naar verluidt zonder veel succes.
Sommige bronnen melden starts van Verkade met niet alleen die 4CL, maar ook een Alfa Romeo 8C 2300 en een Talbot 700. In die man zit een verhaal, dacht ik. Alleen viel er opvallend weinig over hem te vinden, niet veel meer dan een paar regels hier en daar.
In een editie van het blad Motor Sport, verschenen in januari 1946, trof ik een alinea over hem aan. “Eric Verkade is in ons land geweest met zijn sensationele toerwagen, een Maserati Sport Zagato met twee zij aan zij geplaatste achtcilinders, met een gezamenlijke inhoud van vier liter. Boring en slag zijn 62 en 88 millimeter en de krukassen draaien in zeven rol- en twee gewone lagers en de drijfstangen hebben gedeelde lagers. Bij 5000 toeren haalt Verkade 110 mph (177 km/h) en ondanks dat de bak maar drie versnellingen telt is de acceleratie hoogst indrukwekkend.”
In een ander artikel wordt Verkade genoemd als een van de kopers van een nieuwe raceauto van Alta. Mijn interesse werd ook geprikkeld door een ander fragment over Verkade – andermaal in Motor Sport in 1946 – waarin ik iets verrassends las. Ik woon al meer dan 30 jaar in de buurt van Zeist maar had er nooit van gehoord. Het fragment droeg het kopje Dutch Hopes: “Er gaat een Grand Prix met 1,5-literauto’s gereden worden op Le Circuit de Zeist, in Holland, op 24 augustus. Het circuit is 5,5 kilometer lang. Naar verluidt komt Alfa Romeo met een team bestaande uit Nuvolari, Varzi en Pintacuda, plus Eric Verkade, die ooit met Louis Fontes reed en van plan is te starten met een viercilinder Maserati uit 1946 met zestien kleppen en een onafhankelijke voorwielophanging. Die auto is gedurende de oorlog in Italië verborgen geweest. Geïnteresseerde Britse rijders zijn bij dezen uitgenodigd de Clerk of the Course te contacteren.”
‘ Er lag al sinds 1943 een plan met een starttoren, een hotel, een pits en plaats voor 6000 toeschouwers ’
Een circuit in Zeist? Een artikel op de website Geheugen van Zeist, van de hand van gemeentearchivaris Pierre Rhoen, heeft opheldering verschaft. Het is waarschijnlijk geen enorme verrassing dat het idee voor een circuit aldaar afkomstig was van ene J.B.Th. Hugenholtz, de latere directeur van het toen nog niet bestaande Circuit van Zandvoort.
Kort na de Tweede Wereldoorlog richtte een NV, genaamd Nederlandsch Wegcircuit, een verzoek aan het gemeentebestuur van Zeist om een circuit te mogen aanleggen voor races met auto’s en motorfietsen. Zeist lag immers centraal, was goed bereikbaar en met het circuit zou Nederland als autosportlocatie op de kaart worden gezet. Het was de bedoeling op zaterdagen te racen, na 15.00 uur, zodat iedereen die op die dag moest werken ook kon komen kijken.
De plek waar de baan gepland was bestond voornamelijk uit bos, zand en heide en het terrein was eigendom van de Utrechtse sigarenfabrikant Geerlof Witteveen. Hij voelde er wel voor aan het voornemen mee te werken. Er lag al sinds 1943 een plan met een starttoren, een hotel, pits en voldoende voorzieningen om 6000 toeschouwers te ontvangen. Dat kostte een miljoen gulden, later is het plan wat versoberd en was de raming 575.000 gulden.
Er was voldoende support om door te zetten, ook van de KNAC, en er was op voorhand al veel interesse van de Britten om in Zeist te komen rijden. De middenstand was heel enthousiast en ook de pastoor en notaris hadden de petitie van de voorstemmers getekend. Burgemeester en wethouders hadden zitting genomen in het comité van aanbeveling, ondanks gemopper hier en daar, en ze hadden zich zelfs bereid verklaard het initiatief met 50.000 gulden te steunen.
De verdere afloop kun je raden. Omwonenden en natuurbeschermers – inclusief Staatsbosbeheer – waren tegen en als klap op de vuurpijl bleek het circuit ook niet in overeenstemming met het streekplan te zijn. Dat plan was er overigens nog niet, maar dat deed er niet toe want de provinciale overheid wist op voorhand al dat een Circuit van Zeist er niet in zou gaan passen – en daarmee was het initiatief van de baan. Over Eric Verkade zullen we overigens nog wel meer te weten gaan komen. Tijdens het schrijven van deze column hoorde ik dat er een boek over hem in de maak is. Wordt vervolgd.
Ton Roks
HOOFDREDACTEUR
tonroks@octanemagazine.nl
