Volkswagen viert dit jaar de vijftigste verjaardag van de Golf GTI. In 2016 stapte Ton Roks in om de oer-GTI ter vergelijken met zijn Franse tegenhanger.
(Octane 23, 2016) Voor veel vijftigplussers lijken deze auto’s misschien nog relatief nieuw, maar ze zijn inmiddels ruim dertig jaar oud. en komen in aanmerking voor het kwarttarief van de motorrijtuigenbelasting. In tegenstelling tot veel hedendaagse auto’s, die vaak uniform en aangepast zijn aan internationale smaken en regels, hadden de Golf GTI en Peugeot 205 GTI vanaf het begin een sterk eigen karakter. Destijds was het duidelijk dat deze modellen iconisch zouden worden, en in vergelijkende tests kwamen ze steevast als winnaar of als tweede uit de bus. Toen hun opvolgers verschenen, verdwenen ze langzaam naar de tweedehandsmarkt en tuning-magazines, maar hun status bleef onaangetast.
Jarenlang waren de Golf en 205 GTI onderaan de klassiekermarkt te vinden, maar inmiddels zijn de prijzen flink gestegen en worden goede, originele exemplaren gezien als serieuze investeringsobjecten. De reden hiervoor is simpel: ze symboliseren een tijdperk waarin auto’s met meer vrijheid en optimisme werden beleefd, een periode waar velen met nostalgie naar terugkijken. Bovendien zijn het fantastische rijdersauto’s.
Mijn eerste ontmoeting met de Golf GTI was in de tweede helft van de jaren ’70, toen ik als journalist werkte bij Dagblad De Stem in Breda. Een collega, met een aanzienlijk hoger salaris, liet trots zijn nieuwe Golf GTI zien: rode accenten rond de grille, verbrede spatschermen, zwarte spiegels en fraaie lichtmetalen wielen. Onder de motorkap lag een 1,6-liter motor uit de Audi 80 GTE, goed voor 110 pk en een topsnelheid van 185 km/h—destijds ongekend hoog. Tijdens een proefrit viel vooral de levendige interactie tussen auto en bestuurder op; het was duidelijk dat de GTI was ontworpen door mensen die rijplezier als een belangrijk doel zagen. Na afloop van mijn dienst wist ik: ik wilde ooit een GTI.
Mijn mooiste rit met de 205 GTI beleefde ik in Marokko, tijdens de persintroductie van de 205 GTI 1.9. Over indrukwekkende wegen door sprookjesachtige valleien en gebergten reden we met hoge snelheid, tot het moment dat ik me afvroeg wat er zou gebeuren als het mis ging—waarop ik maar wat gas minderde. Die rit bleef jarenlang mijn langste rit ‘op het gas’, tot ik met een Mercedes SLS AMG in Mexico een stuk van de Carrera Panamericana mocht rijden. Na Marokko wist ik zeker dat er een GTI moest komen. Uiteindelijk werd het een 205 GTI 1.9, omdat de tweede generatie Golf GTI me minder kon bekoren dan het origineel.
Nu, tientallen jaren later, rijst de vraag: bezorgen deze GTI’s nog steeds dezelfde kick als toen? Om die vraag te beantwoorden, hebben we een ontmoeting geregeld met twee bijzondere exemplaren. De Volkswagen Golf GTI komt uit 1979 en is volledig origineel, met de 110 pk 1,6-liter motor, kleine achterlichten en kunststof bumpers. De Peugeot 205 GTI 1.9 uit 1990 is een goed bewaard Italiaans exemplaar met slechts 78.000 kilometer op de teller. Volkswagen was overigens niet de eerste met de GTI-typeaanduiding; dat was Maserati, waarbij GTI stond voor Gran Turismo Iniezione. Vijftien jaar later gebruikte Volkswagen dezelfde letters voor Grand Touring Injection.
De Golf GTI ontstond uit een wens om een ‘Sport Golf’ te ontwikkelen, al was het topmanagement aanvankelijk terughoudend vanwege de energiecrisis. Het prototype overtuigde echter, waarna de snelle Golf werd ingezet voor autosport en in 1976 in de showrooms stond. De eerste Mk1-modellen hadden een 1588 cm3 motor met 110 pk en vier versnellingen; later kwam er een vijfde versnelling, een facelift en een speciale editie met grotere motorinhoud en Pirelli-velgen.
De productie van de Golf GTI Mk1 en de 205 GTI overlapte niet, maar scheelde weinig. De 205 GTI kwam in 1984 op de markt met een 1580 cm3 injectiemotor van 105 pk, later opgewaardeerd tot 115 pk. Eind 1986 verscheen de GTI 1.9 met 130 pk, een langere slag en een sterkere motor. Nieuwe wielen van 15 inch en lage-sectiebanden gaven hem een sportievere uitstraling. Ook kreeg hij achter schijfremmen.
In zijn tijd gold de 205 GTI als de meest aantrekkelijke hot hatch, al kreeg hij stevige concurrentie van de Renault 5 GT Turbo. In de klasse erboven verscheen in 1987 een nieuwe Golf GTI MK2 met 140 pk, maar die had minder charisma dan zijn voorganger. De 205 GTI bleef gedurende zijn levensduur vrijwel onveranderd, ondanks een geplande grote facelift die uiteindelijk beperkt bleef tot kleine wijzigingen—Peugeot wist dat je een meesterwerkje met rust moest laten.
Nu, in 2016, zijn er respectievelijk 33 en 22 jaar verstreken sinds de laatste Golf GTI Mk1 en 205 GTI van de band rolden. Beide auto’s staan voor de coverfoto in de hal van De Automobielfabriek in Uithoorn, en hun uiterlijk is het bekijken waard. De Golf is minimalistisch, met strakke lijnen van Giugiaro en typische Volkswagen-details zoals zwarte accenten. De brede C-stijlen werden destijds bekritiseerd, maar bieden nu juist een goed uitzicht. De rode strepen op de grille en flanken zijn inmiddels een kenmerk van hete hatchbacks geworden.
Het interieur van de Golf is eenvoudig en zwart, met een dashboardkap waarin zich een vroege boordcomputer bevindt. Opvallend is de pookknop in de vorm van een golfbal, een vleugje Duitse humor. De 205 GTI heeft rondere vormen, gespierd plaatwerk en een cockpit met rode bekleding die direct een speciaal gevoel geeft. Mistlampen en insignes zijn precies goed gepositioneerd, wat getuigt van oog voor detail.
Hedendaagse GTI’s krijgen vaak kritiek vanwege hun grootte en comfort, waardoor het rijplezier soms verloren gaat. Ze zijn zwaar en hebben veel vermogen en grip, terwijl een klassieke GTI juist licht en communicatief moet zijn, met een chassis dat de bestuurder feedback geeft over de grenzen van het onderstel.
De Golf GTI blijft een echte hot hatch, met een lichte carrosserie, een eenvoudige achterasconstructie en een levendige motor die de reputatie heeft lang mee te gaan. De koppeling en de verbinding tussen pook en transmissie vragen enige gewenning, maar eenmaal op snelheid is de besturing precies en consistent. De vooras biedt verrassend veel grip, en het weggedrag is vriendelijk en voorspelbaar: de Golf past zich aan je rijstijl aan.
De Peugeot 205 GTI heeft een reputatie als lastige auto, maar dat is grotendeels een mythe. Op moderne banden is hij zelfs behoorlijk foolproof. Wat de 205 GTI onderscheidt, is de briljante stuurbaarheid met het gaspedaal: een tikje liften en de neus duikt naar binnen. Dat maakt hem ultra-interactief en geliefd bij echte liefhebbers. Zijn achterwielophanging is zwaarder dan die van de Golf, met torsiestaven en schuin geplaatste schokdempers voor een slimme, compacte constructie die goed met oneffenheden omgaat.
De besturing van de 205 GTI is wat indirect, maar reageert direct door het belasten van het buitenste achterwiel. Hij rolt iets meer dan de Golf, maar stuurt zeer accuraat en reageert snel en lineair op commando’s. De remmen zijn krachtig, de koppeling heeft een korte slag, de versnellingsbak schakelt snel en hakerig, en de motor is koppelrijk. Daardoor reageert de 205 GTI direct op het gaspedaal, ongeacht de versnelling. Het eerste verzet is lang, waardoor hij op korte sprints moeilijk te verslaan is. De Golf voelt het meest solide, maar qua afwerkingskwaliteit ontlopen ze elkaar weinig. De Peugeot blijkt bovendien roestbestendiger dan de Volkswagen.
Welke van de twee is de fijnste? Beide exemplaren die we voor dit artikel gebruikten, zijn in uitstekende staat en behoren tot de top van hun prijssegment. We zouden ze allebei graag in de garage hebben. De Golf brengt inmiddels meer op dan de 16.700 gulden die hij ooit nieuw kostte, en originele exemplaren zijn zeldzaam door tuning. Tegenwoordig wordt er tot het dubbele gevraagd in euro’s ten opzichte van de oorspronkelijke guldenprijs.
De allerbeste 205 GTI’s zijn hun nieuwprijs van rond de 30.000 gulden ook ruim gepasseerd. Het is iets makkelijker om een goede 205 GTI te vinden dan een Golf GTI Mk1, maar reken op ruim 20.000 euro voor een topmodel met weinig kilometers.
De keuze tussen een Golf GTI en een 205 GTI is lastig. De Golf GTI was een pionier die het segment heeft vormgegeven en een voortreffelijke poging deed om de ideale hot hatch te creëren. Dankzij dit pionierswerk kon Peugeot met de 205 GTI de spijker op zijn kop slaan. Welke je ook kiest, je wordt beloond met puur rijplezier, altijd en bij elke snelheid. De geschiedenis is vriendelijk geweest voor deze twee auto’s en ze beleven een revival. Hun tijd is teruggekomen—waar wacht je nog op?
